___________________________
تجزيه و تحليل صورتهاي مالي
___________________________
یکی از شیوههای اصلی تحلیلگران مالی در ارزیابی شرکتها، استفاده از صورتهای مالی آنهاست. تحلیلگران صورتهای مالی یک شرکت را میگیرند و با اقدامات مقایسه اقدام به تجزیه و تحلیل آنها میکنند. در تجزیه و تحلیل شرکتها سعی میشود وضعت سود آوری، ریسک مالی، وضعیت تولید و فروش ، وضعیت بدهی و حاشیه سود شرکت به طور کامل بررسی گردد. ذینفعان شرکت اعم از سهامداران، بستانکاران و افراد طرف معامله با شرکت میتوانند با استفاده از تجزیه و تحلیلهای انجام شده بر روی صورتهای مالی یک شرکت خود را در وضعیت مناسبی با آن قرار دهند. اگر ریسک مالی شرکت بالا باشد سهامداران ممکن است اقدام به فروش سهام خود کنند و یا بستانکاران سعی میکنند اعتبار کمتری به شرکت بدهند و یا در مقابل وضعیت بستانکاری خود بازدهی بیشتری را طلب کنند.
انواع تجزيه و تحليل صورتهاي مالي
تجزيه و تحليل صورتهاي مالي به دو گروه تجزيه و تحليل افقي و تجزيه و تحليل عمودي تقسيم ميشود.
الف) تجزيه و تحليل افقي:
اين نوع تجزيه و تحليل، اطلاعات صورتهاي مالي را براي چند دوره مالي بر مبناي اطلاعات سال پايه بيان ميكند و موفقيت در هر دوره مالي با مقايسه اطلاعات سنوات قبل بررسي ميشود و خود به دو دسته صورتهاي مالي مقايسهاي و بررسي روند تقسيم ميشود .
1) صورتهاي مالي مقايسهاي:
به تجزيه و تحليل صورتهاي مالي در دو دوره متوالي اطلاق ميشود، تحليلكنندگان مالي تغيير مطلق ارقام صورتهاي مالي و همچنين درصد تغيير از يك سال به سال ديگر را محاسبه ميكنند، بدين ترتيب اطلاعات جامعتري از صورتهاي مالي استخراج ميشود.
2) بررسي روند:
در ايــن بررسي روند اقلام مهم مندرج در صورتهاي مالي با مبناي قراردادن سال پايه بررسي ميشود به همين دليل واحدهاي تجاري در اغلب موارد ارقام مقايسهاي براي دورههاي متوالي 5 تا 10 ساله را ارايه ميكنند تا مقايسههاي بيشتري انجام پذيرد. اين تجزيه و تحليل اهميت بيشتري از تحليل صورتهاي مالي مقايسهاي در دو دوره متوالي دارد، زيرا دورهها بيشتر روند ارقام را بهتر منعكس ميكند، تغيير از يك دوره مالي به دوره مالي بعد ممكن است الزاماً بخشي از يك روند كلي محسوب نشود زيرا ممكن است اين تغيير در شرايط غير عادي اقتصادي با وقوع چند رويداد غير مكرر ايجاد شده باشد، مثلاً افزايش قابل ملاحظه در سود هر سهم سال جاري ممكن است ناشي از فروش اوراق بهاداري باشد كه چند سال قبل خريداري شده است، كه در سالهاي آتي تكرار نگردد لذا مقايسه سود خالص در يك دوره 5 ساله ممكن است اين حقيقت را كه افزايش سود در سال جاري در روال عادي عمليات نبوده است آشكار نمايد .
مثال 1 : صورت سود و زيان پنج سال متوالي شركت X بشرح زير است.
شركت X
صورت سود و زيان مقايسه اي 1372 الي 1376
|
|
1372
|
1373
|
1374
|
1375
|
1376
|
|
فروش
|
871505
|
978692
|
1107128
|
1208061
|
1159863
|
|
بهايتمامشدهکالایفروشرفته
|
663840
|
760213
|
882362
|
966568
|
952176
|
|
هزينه هاي عمومي اداري
|
93801
|
107484
|
107140
|
132077
|
150665
|
|
هزينه بهره
|
8400
|
8151
|
9526
|
16038
|
21891
|
|
ماليات بردرآمد
|
46600
|
43900
|
42300
|
35300
|
6300
|
|
سود خالص
|
58864
|
58944
|
65800
|
58078
|
28831
|
تجزيه و تحليل صورت سود و زيان مقايسه اي سالهاي 1375 و 1376 به شرح زير است .
|
|
1375
|
1376
|
مبلغ تغيير
|
درصد تغيير
|
|
فروش
|
1208061
|
1159863
|
( 48198 )
|
( 4% )
|
|
بهاي تمام شده فروش رفته
|
966568
|
952176
|
( 14392 )
|
( 5/1 )
|
|
هزينه هاي عمومي اداري
|
132077
|
150665
|
18588
|
14
|
|
هزينه بهره
|
16038
|
21891
|
5853
|
36
|
|
ماليات بردرآمد
|
35300
|
6300
|
( 29000 )
|
( 82 )
|
|
سود خالص
|
58078
|
28831
|
( 29247 )
|
( 50 )
|
بررسي روند صورت سود و زيان پنج سال شركت X به شرح زير است .
|
|
1372
|
1373
|
1374
|
1375
|
1376
|
|
فروش
|
100%
|
112%
|
127%
|
139%
|
133%
|
|
بهايتمامشدهكالايفروشرفته
|
100
|
115
|
133
|
146
|
143
|
|
هزينه هاي عمومي اداري
|
100
|
114
|
114
|
140
|
160
|
|
هزينه بهره
|
100
|
97
|
113
|
191
|
261
|
|
ماليات
|
100
|
94
|
91
|
76
|
14
|
|
سود خالص
|
100
|
100
|
112
|
99
|
49
|
پس از انجام تجزيه و تحليل فوق حداقل سه سوال زير قابل طرح است :
1) چرا سطح درآمد فروش پس از چند سال رشد، ناگهان كاهش يافته است ؟
2) چرا سود خالص در سال 1376 شديداً كاهش يافته است ؟
3) چرا هزينه بهره در سال 1376 بطور چشمگيري افزايش يافته است ؟
در تجزيه و تحليل صورتهاي مالي هنگامي كه از درصديابي استفاده ميشود بايد توجه داشت كه اگـــر ارقام سال پايه كوچك باشد تغييرات آتي ماندهها از نظر درصدي بسيار بزرگ جلوه خواهد كرد، در اينصورت بهتر است از تغييرات ريالي ارقام استفاده شود، مثلاً هزينه بهره در سال 1376 نسبت به سال 1372 به 261% رسيده است كه علت آن كوچك بودن مبلغ هزينه بهره در سال 1373 است.
ب) تجزيه و تحليل عمودي:
در تجزيه و تحليل عمودي تمام اطلاعات مندرج در يك صورت مالي نسبت به ارقام همان صورت مالي بررسي ميشود و به دو گروه صورتهاي مالي استاندارد و تجزيه و تحليل نسبت هاي مالي تقسيم ميشود .
1) صورتهاي مالي استاندارد:
در اين نوع تجزيه و تحليل تمام اطلاعات مندرج در يك صورت مالي خاص بعنوان درصدي از يك رقم شاخص از همان صورت مالي بيان ميشود براي مثال در صورت سود و زيان تمام اقلام بر حسب درصدي از فروش بيان ميشوند يا در ترازنامه بعنوان درصدي از جمع دارائيها بيان ميشوند.
صورت سود و زيان استاندارد شده شركت X بر مبناي درصدي از فروش طي سالهاي 1372 الي 1376 به شرح زير است .
|
|
1372
|
1373
|
1374
|
1375
|
1376
|
|
فروش
|
100%
|
100%
|
100%
|
100%
|
100%
|
|
بهايتمامشدهکالایفروشرفته
|
76
|
78
|
79
|
80
|
82
|
|
هزينه هاي عمومي اداري
|
11
|
11
|
10
|
11
|
13
|
|
هزينه بهره
|
1
|
1
|
1
|
1
|
2
|
|
ماليات بردرآمد
|
5
|
4
|
4
|
3
|
1
|
|
سود خالص
|
7
|
6
|
6
|
5
|
2
|
صورت ســود و زيـــان استاندارد شده تا حدود زيادي به سوالات مطروحه در بخش قبلي پاسخ ميدهد براي مثال كاهش در سود خالص سال 1376 ناشي از افزايش در بهاي تمام شده كالاي فروش رفته، افزايش هزينههاي عمودي اداري و افزايش در هزينههاي بهره است. هنگامي كه صورتهاي مالي بيش از يك دوره استاندارد ميشود بايد در مقايسه ارقام استاندارد احتياط كرد. براي مثال هزينه بهره سال 1375 ، 1% فروش است و در سال 1376 ، 2% فروش است، نميتوان ادعا كرد كه هزينه بهره در سال 1376 دو برابر شده است مفهوم استانداردكردن صورتهاي مالي سنجش روابط بين ارقام صورتهاي مالي در يك دوره است و نبايد اين اجزاء بعنوان يك روند بررسي شوند.
2) تجزيه و تحليل نسبت هاي مالي:
روابط دو يا چند رقم از يك صورت مالي را تجزيه و تحليل نسبت هاي مالي گويند كه امروزه بطور گستردهاي مورد استفاده قرار ميگيرد . معمولاً نسبتهاي مالي براي ارزيابي چهار جنبه از عمليات محاسبه ميشوند . اين چهار جنبه عبارتند از:
1) نقدينگي
2) فعاليت
3) اهرم مالي
4) سود آوري
برای اطلاع از ادامه مطلب، لطفا فایل PDF را دریافت و مطالعه نمایید.
دريافت فايل PDF
______________________
بازگشت به صفحه آموزش